Wyrok Naczelnego S\u0105du Administracyjnego z dnia 18 maja 2023 r. I OSK 1105\/22, Legalis nr 2932419<\/em><\/h4>\n\n\n\nSentencja<\/strong>uchyla zaskar\u017cony wyrok i zaskar\u017con\u0105 decyzj\u0119<\/strong>; 2. zas\u0105dza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz S.B. kwot\u0119 1.200 (tysi\u0105c dwie\u015bcie) PLN tytu\u0142em zwrotu koszt\u00f3w post\u0119powania s\u0105dowego.<\/em>Uzasadnienie<\/strong>Dyrektor Generalny Krajowego O\u015brodka Wsparcia Rolniczego decyzj\u0105 z dnia (\u2026) pa\u017adziernika 2020 r. Nr (\u2026), po rozpatrzeniu wniosku S. B., dzia\u0142aj\u0105c na podstawie art. 2b ust. 3 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kszta\u0142towaniu ustroju rolnego (Dz.U.2020.1655 ze zm.), dalej jako,,u.k.u.r.”, nie wyrazi\u0142 zgody na oddanie w posiadanie przez wnioskodawc\u0119 nieruchomo\u015bci rolnej po\u0142o\u017conej w obr\u0119bie (\u2026) G., gmina R. – obszar wiejski, oznaczonej jako cz\u0119\u015b\u0107 dzia\u0142ek nr (\u2026) i nr (\u2026), o \u0142\u0105cznej powierzchni 8,10 ha, dla kt\u00f3rej S\u0105d Rejonowy w \u0141. prowadzi ksi\u0119g\u0119 wieczyst\u0105 nr (\u2026), przed up\u0142ywem 5 lat od jej nabycia.<\/strong> Nast\u0119pnie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, w wyniku rozpoznania odwo\u0142ania S. B., decyzj\u0105 z dnia (\u2026) lipca 2021 r. znak (\u2026), utrzyma\u0142 w mocy<\/strong> ww. decyzj\u0119 organu I instancji z dnia (\u2026) pa\u017adziernika 2020 r. S. B. wni\u00f3s\u0142 o stwierdzenie niewa\u017cno\u015bci ww. decyzji organu I instancji z dnia (\u2026) pa\u017adziernika 2020 r. Nr (\u2026), podnosz\u0105c, \u017ce postepowanie prowadzone w jego sprawie by\u0142o bezprzedmiotowe, gdy\u017c w sprawie nie powinien mie\u0107 zastosowania art. 2b ust. 3 u.k.u.r. S. B. podkre\u015bli\u0142, \u017ce nieruchomo\u015b\u0107 b\u0119d\u0105c\u0105 przedmiotem post\u0119powania naby\u0142 od rodzic\u00f3w w drodze darowizny, a zatem od osoby bliskiej w rozumieniu art. 2 pkt 6 u.k.u.r., a w konsekwencji nie mo\u017ce mie\u0107 zastosowania art. 2b ust. 1 u.k.u.r., kt\u00f3ry statuuje obowi\u0105zek osobistego prowadzenia gospodarstwa rolnego przez 5 lat od jego nabycia. Obowi\u0105zek ten zosta\u0142 wy\u0142\u0105czony przez art. 2b ust. 4 pkt 1 lit. a) u.k.u.r.<\/strong>Odnosz\u0105c si\u0119 do zarzut\u00f3w, \u017ce nieruchomo\u015b\u0107 b\u0119d\u0105c\u0105 przedmiotem post\u0119powania skar\u017c\u0105cy naby\u0142 od rodzic\u00f3w w drodze darowizny, a zatem od osoby bliskiej w rozumieniu art. 2 pkt 6 u.k.u.r., a w konsekwencji wobec niego nie mo\u017ce mie\u0107 zastosowania przepis art. 2b ust. 1 u.k.u.r., kt\u00f3ry statuuje obowi\u0105zek osobistego prowadzenia gospodarstwa rolnego przez 5 lat od jego nabycia, bowiem obowi\u0105zek ten zosta\u0142 wy\u0142\u0105czony na mocy art. 2b ust. 4 pkt 1a u.k.u.r., kt\u00f3ry stanowi, \u017ce przepis\u00f3w art. 2b ust. 1 i 2 u.k.u.r. nie stosuje si\u0119 do nieruchomo\u015bci rolnej zbywanej lub oddawanej w posiadanie osobie bliskiej, a zatem w sprawie nie powinien znale\u017a\u0107 zastosowania art. 2b ust. 3 u.k.u.r., Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdzi\u0142, \u017ce zarzuty te s\u0105 bezpodstawne. W tym zakresie organ wskaza\u0142, i\u017c wy\u0142\u0105czenie obowi\u0105zku osobistego prowadzenia gospodarstwa przez 5 lat od jego nabycia (art. 2b ust. 1 u.k.u.r.) nale\u017cy rozpatrywa\u0107 odr\u0119bnie, w \u015bwietle ka\u017cdej transakcji zbycia gruntu rolnego. Wy\u0142\u0105czenie tego obowi\u0105zku w przypadku zbycia nieruchomo\u015bci rolnej osobie bliskiej nie rozci\u0105ga si\u0119 ju\u017c na ka\u017cd\u0105 kolejn\u0105 transakcj\u0119, dotycz\u0105c\u0105 tego gruntu.<\/strong> Ka\u017cdorazowo, aby mie\u0107 do czynienia z wy\u0142\u0105czeniem, musi nast\u0119powa\u0107 zbycie albo oddanie osobie bliskiej. Natomiast w brzmieniu obowi\u0105zuj\u0105cym do dnia 26 czerwca 2019 r. przepis art. 2b ust. 4 u.k.u.r., kt\u00f3ry stanowi\u0142, i\u017c „Przepis\u00f3w ust. 1 i 2 nie stosuje si\u0119 do podmiot\u00f3w, o kt\u00f3rych mowa w art. 2a ust. 3 pkt 1, oraz do nabywc\u00f3w nieruchomo\u015bci rolnej w przypadkach, o kt\u00f3rych mowa w art. 2a ust. 3 pkt 2 i 3”, rzeczywi\u015bcie odnosi\u0142 si\u0119 do podmiot\u00f3w zbywaj\u0105cych nieruchomo\u015b\u0107 (m.in. os\u00f3b bliskich), a nie transakcji zbycia, jak ma to miejsce obecnie. Interpretacja tego poprzedniego przepisu, prowadzi\u0142a do wniosku, \u017ce osoba bliska, kt\u00f3ra korzysta\u0142a z wy\u0142\u0105czenia w trybie art. 2b ust. 1 u.k.u.r., mog\u0142a zby\u0107 nieruchomo\u015b\u0107 dowolnemu podmiotowi, a nie jedynie osobie bliskiej. Wobec zmiany omawianego przepisu, obecnie taka interpretacja jest nieuzasadniona.<\/em><\/p>\n\n\n\nSkarg\u0119 do Wojew\u00f3dzkiego S\u0105du Administracyjnego w Warszawie na powy\u017csz\u0105 decyzj\u0119 Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wni\u00f3s\u0142 S. B.<\/strong>, zarzucaj\u0105c zaskar\u017conej decyzji naruszenie zar\u00f3wno przepis\u00f3w post\u0119powania, maj\u0105ce istotne znaczenie dla rozpoznania sprawy tj. art. 156 KPA na skutek jego niezastosowania, jak i prawa materialnego, tj. art. 2b ust. 3 w zw. z ust. 1, art. 2b ust. 4 pkt 1 lit. a) u.k.u.r oraz art. 2, art. 7 i art. 32 ust. 2 Konstytucji RP.<\/em>Wobec podniesionych zarzut\u00f3w skar\u017c\u0105cy wni\u00f3s\u0142 o uchylenie zaskar\u017conej decyzji oraz zas\u0105dzenie zwrotu koszt\u00f3w postepowania wg norm przepisanych<\/em>.<\/p>\n\n\n\nMinister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w odpowiedzi na skarg\u0119 wni\u00f3s\u0142 o jej oddalenie.<\/em>Wojew\u00f3dzki S\u0105d Administracyjny w Warszawie oddalaj\u0105c skarg\u0119 jako niezasadn\u0105 <\/strong>stwierdzi\u0142, \u017ce zaskar\u017cona decyzja zosta\u0142a wydana w ramach post\u0119powania niewa\u017cno\u015bciowego, czyli jednego z tryb\u00f3w nadzwyczajnych post\u0119powania administracyjnego. Przedmiotem postepowania nadzwyczajnego winno by\u0107 przeprowadzenie kontroli prawid\u0142owo\u015bci decyzji wydanej w post\u0119powaniu zwyk\u0142ym, w tym wypadku decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (\u2026) lipca 2021 r., utrzymuj\u0105cej w mocy decyzj\u0119 Dyrektora Generalnego Krajowego O\u015brodka Wsparcia Rolnictwa z dnia (\u2026) pa\u017adziernika 2020 r. odmawiaj\u0105c\u0105 wyra\u017cenia zgody na oddanie w posiadanie przez skar\u017c\u0105cego nieruchomo\u015bci rolnej oznaczonej jako cz\u0119\u015b\u0107 dzia\u0142ek nr (\u2026) i nr (\u2026), o \u0142\u0105cznej pow. 8,10 ha, przed up\u0142ywem 5 lat od jej nabycia. Zdaniem S\u0105du I instancji, zadaniem organu prowadz\u0105cego post\u0119powanie o stwierdzenie niewa\u017cno\u015bci ostatecznej decyzji jest ocena takiej decyzji pod k\u0105tem kwalifikowanej niezgodno\u015bci z prawem, tj. wyst\u0105pienia przes\u0142anek okre\u015blonych w art. 156 \u00a7 1 KPA Post\u0119powanie takie ma zatem odr\u0119bn\u0105 podstaw\u0119 prawn\u0105 i nie mo\u017ce by\u0107 traktowane tak, jakby jego przedmiotem by\u0142o ponowne rozpoznanie sprawy zako\u0144czonej decyzj\u0105 ostateczn\u0105, rozstrzygaj\u0105c\u0105 o zastosowaniu przepis\u00f3w prawa materialnego do danego stosunku administracyjno-prawnego. Interpretacja przepis\u00f3w dotycz\u0105cych mo\u017cliwo\u015bci podwa\u017cenia decyzji ostatecznych, musi by\u0107 \u015bcis\u0142a i nie mo\u017ce rozszerza\u0107 zakresu unormowania. Usuwanie orzecze\u0144 ostatecznych narusza bowiem \u0142ad systemu prawnego, stanowi odst\u0119pstwo od zasady stabilno\u015bci decyzji ostatecznych oraz zasady dwuinstancyjno\u015bci post\u0119powania. Zatem tylko wyra\u017anie okre\u015blone w ustawie przyczyny, obejmuj\u0105ce najdalej id\u0105ce wadliwo\u015bci orzeczenia lub poprzedzaj\u0105cego go post\u0119powania, mog\u0105 prowadzi\u0107 do jego wzruszenia.<\/em>Odnosz\u0105c powy\u017csze do przedmiotowej sprawy S\u0105d I instancji stwierdzi\u0142, \u017ce Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi prawid\u0142owo uzna\u0142, \u017ce decyzja tego\u017c organu z dnia 1 lipca 2021 r., nie jest dotkni\u0119ta \u017cadn\u0105 wad\u0105, o kt\u00f3rej mowa w art. 156 KPA Z akt administracyjnych wynika, \u017ce umow\u0105 darowizny z dnia (\u2026) grudnia 2019 r. skar\u017c\u0105cy naby\u0142 w\u0142asno\u015b\u0107 nieruchomo\u015bci oznaczonej jako dzia\u0142ki nr (\u2026) i nr (\u2026), o obszarze 11,4339 ha, po\u0142o\u017conej w miejscowo\u015bci G.n, obr\u0119b ewidencyjny (\u2026) G., gmina R., dla kt\u00f3rej S\u0105d Rejonowy w \u0141. prowadzi ksi\u0119g\u0119 wieczyst\u0105 KW (\u2026). Umowa darowizny zawarta zosta\u0142a pomi\u0119dzy skar\u017c\u0105cym, jako obdarowanym i jego rodzicami, jako darczy\u0144cami. W dniu 31 stycznia 2020 r. skar\u017c\u0105cy wyst\u0105pi\u0142 do Krajowego O\u015brodka Wsparcia Rolnictwa Oddzia\u0142 Terenowy w S. z wnioskiem o wyra\u017cenie zgody na oddanie w dzier\u017caw\u0119 cz\u0119\u015bci nabytej w drodze darowizny nieruchomo\u015bci o powierzchni 8,1 ha pod budow\u0119 elektrowni fotowoltaicznej. Dyrektor Generalny Krajowego O\u015brodka Wsparcia Rolnictwa decyzj\u0105 z dnia (\u2026) pa\u017adziernika 2020 r. nie wyrazi\u0142 zgody na oddanie w posiadanie przez skar\u017c\u0105cego ww. nieruchomo\u015bci przed up\u0142ywem 5 lat od jej nabycia. Na skutek odwo\u0142ania od ww. decyzji, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzj\u0105 z dnia (\u2026) lipca 2021 r. utrzyma\u0142 w mocy zaskar\u017con\u0105 decyzj\u0119 organu I instancji. Z powy\u017cszego wynika, \u017ce czynno\u015b\u0107 prawna w postaci zawarcia umowy darowizny mia\u0142a miejsce w dniu (\u2026) grudnia 2019 r., a wi\u0119c pod rz\u0105dami u.k.u.r., w brzmieniu obowi\u0105zuj\u0105cym od dnia 26 kwietnia 2019 r.<\/strong><\/em>Skarg\u0119 kasacyjn\u0105 od powy\u017cszego wyroku wywi\u00f3d\u0142 S. B., zaskar\u017caj\u0105c wyrok w ca\u0142o\u015bci i zarzucaj\u0105c naruszenie:<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\nprzepis\u00f3w post\u0119powania, maj\u0105ce wp\u0142yw na rozstrzygni\u0119cia sprawy, tj.:<\/em>art. 156 KPA na skutek niezastosowania i uznania, i\u017c w sprawie nie ma podstaw do stwierdzenia niewa\u017cno\u015bci decyzji Dyrektora Generalnego Krajowego O\u015brodka Wsparcia Rolnictwa z dnia (\u2026) pa\u017adziernika 2020 r. o odmowie wyra\u017cenia zgody na oddanie w posiadanie nieruchomo\u015bci rolnych o powierzchni 8,10 ha, cz\u0119\u015bci dzia\u0142ek gruntu nr (\u2026) i nr (\u2026), po\u0142o\u017conych w G., gmina R., przed up\u0142ywem 5 lat od chwili nabycia w dzier\u017caw\u0119 pod elektrowni\u0119 fotowoltaiczn\u0105 mimo, i\u017c decyzja zapad\u0142a z ra\u017c\u0105cym naruszeniem prawa tj. art. 2b ust. 4 pkt 1 lit. a) u.k.u.r., gdy\u017c skar\u017c\u0105cy nie podlega obowi\u0105zkowi z art. 2b ust. 1 u.k.u.r., osobistego prowadzenia dzia\u0142alno\u015bci rolniczej na ww. dzia\u0142kach rolnych przez okres 5 lat od chwili ich nabycia, a wobec tego Dyrektor Generalny Krajowego O\u015brodka Wsparcia Rolnictwa nie mia\u0142 kompetencji do wydawania decyzji merytorycznej w sprawie i winien post\u0119powanie umorzy\u0107;<\/em><\/li>prawa materialnego, tj.:<\/em><\/li><\/ol>\n\n\n\nart. 2b ust. 3 w zw. z ust. 1 u.k.u.r. na skutek niew\u0142a\u015bciwego zastosowania i uznania, i\u017c prawid\u0142owe by\u0142o wydanie przez Dyrektora Generalnego Krajowego O\u015brodka Wsparcia Rolnictwa kwestionowanej decyzji w sprawie mimo, i\u017c skar\u017c\u0105cego nie dotyczy obowi\u0105zek z art. 2b ust. 1 ww. ustawy,<\/em><\/li>art. 2b ust. 4 ppkt 1 lit. a) u.k.u.r. na skutek pomini\u0119cia ww. przepisu mimo niespornego faktu, i\u017c skar\u017c\u0105cy (nabywca nieruchomo\u015bci rolnych) jest osob\u0105 blisk\u0105 (synem) zbywc\u00f3w nieruchomo\u015bci rolnych, wobec tego nie stosuje si\u0119 wobec niego obowi\u0105zku z art. 2b ust. 1 ww. ustawy;<\/em>3. art. 2, art. 7 i art. 32 ust. 2 Konstytucji RP przez wydanie rozstrzygni\u0119cia podwa\u017caj\u0105cego zaufanie obywatela do organ\u00f3w pa\u0144stwa, wskazuj\u0105cego na nier\u00f3wne, dyskryminuj\u0105cego traktowanie skar\u017c\u0105cego, na skutek przyj\u0119cia w sprawie interpretacji przepis\u00f3w sprzecznej z literalnym brzmieniem, co nie znajduje uzasadnienia w sprawie i ra\u017c\u0105co godzi w ochron\u0119 praw podstawowych obywatela.<\/em>W oparciu o powy\u017csze zarzuty wniesiono o uchylenie zaskar\u017conego wyroku w ca\u0142o\u015bci i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania S\u0105dowi I instancji oraz o zas\u0105dzenie na rzecz skar\u017c\u0105cego zwrotu koszt\u00f3w post\u0119powania wg norm przepisanych.<\/em>W uzasadnieniu skargi kasacyjnej powy\u017csze zarzuty szerzej umotywowanoSkarga kasacyjna okaza\u0142a si\u0119 zasadna.<\/em><\/strong>Naczelny S\u0105d Administracyjny stosownie do art. 183 \u00a7 1 PostAdmU rozpoznaje spraw\u0119 w granicach skargi kasacyjnej, bior\u0105c pod uwag\u0119 z urz\u0119du jedynie niewa\u017cno\u015b\u0107 post\u0119powania. W niniejszej sprawie nie zachodzi \u017cadna z okoliczno\u015bci skutkuj\u0105cych niewa\u017cno\u015bci\u0105 post\u0119powania, o jakich mowa w art. 183 \u00a7 2 PostAdmU oraz nie zachodzi \u017cadna z przes\u0142anek, o kt\u00f3rych mowa w art. 189 PostAdmU, kt\u00f3re Naczelny S\u0105d Administracyjny rozwa\u017ca z urz\u0119du dokonuj\u0105c kontroli zaskar\u017conego skarg\u0105 kasacyjn\u0105 wyroku.<\/em>Je\u015bli skarga kasacyjna oparta jest na obydwu podstawach kasacyjnych w pierwszej kolejno\u015bci rozpoznaniu podlega\u0107 powinny zarzuty dotycz\u0105ce naruszenia przepis\u00f3w post\u0119powania, albowiem zarzuty dotycz\u0105ce naruszenia prawa materialnego mog\u0105 by\u0107 oceniane przez Naczelny S\u0105d Administracyjny w\u00f3wczas, gdy stan faktyczny sprawy i motywy rozstrzygni\u0119cia nie budz\u0105 w\u0105tpliwo\u015bci. W niniejszej sprawie zarzuty kasacyjne dotycz\u0105ce naruszenia prawa materialnego i procesowego zosta\u0142y jednak tak sformu\u0142owane, \u017ce pozostaj\u0105 ze sob\u0105 w zwi\u0105zku, kwestionuj\u0105c w istocie prawid\u0142owo\u015b\u0107 wyk\u0142adni i zastosowania art. 2b ust. 4 pkt 1a i art. 2b ust. 1 i 3 u.k.u.r. w odniesieniu do klauzuli generalnej ra\u017c\u0105cego naruszenia prawa statuowanej w art. 156 \u00a7 1 pkt 2 KPA, co prowadzi do konieczno\u015bci ich \u0142\u0105cznego rozpoznania.<\/em>Nale\u017cy tak\u017ce zauwa\u017cy\u0107, i\u017c w orzecznictwie i doktrynie utrwalone jest zapatrywanie, \u017ce przepis art. 156 \u00a7 1 pkt 2 KPA, cho\u0107 jest zawarty w ustawie proceduralnej, ma charakter prawnomaterialny (vide: wyrok NSA z dnia 15 maja 2013 r., I OSK 2160\/11, www.orzeczenia.nsa.gov.pl) i stanowi podstaw\u0119 skargi kasacyjnej, okre\u015blon\u0105 w art. 174 pkt 1 PostAdmU (vide: H.Knysiak-Molczyk, Skarga kasacyjna w post\u0119powaniu s\u0105dowoadministracyjnym, LexisNexis 2010 s. 222). Powy\u017csze oznacza, i\u017c w badanej skardze kasacyjnej podniesiono wy\u0142\u0105cznie zarzuty naruszenia prawa materialnego. Stwierdzona powy\u017cej nieumiej\u0119tno\u015b\u0107 w klasyfikowaniu zarzut\u00f3w kasacyjnych nie stanowi jednak bariery w ich ocenie w toku niniejszej sprawy, uznaj\u0105c zarzut ra\u017c\u0105cego naruszeniem art. 2b ust. 4 pkt 1 lit. a u.k.u.r. za zarzut naruszenia prawa materialnego (art. 174 pkt 1 PostAdmU) (vide: uchwa\u0142a w pe\u0142nym sk\u0142adzie NSA z dnia 26 pa\u017adziernika 2009 r., I OPS 10\/09, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).<\/em>Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza si\u0119 do odpowiedzi na pytanie, czy istnieje sprawa administracyjna, w kt\u00f3rej organ administracji publicznej uprawniony jest do decydowania o mo\u017cliwo\u015bci oddania przez w\u0142a\u015bciciela gospodarstwa rolnego, cz\u0119\u015bci tego\u017c gospodarstwa w dzier\u017caw\u0119 osobie spoza kr\u0119gu rodziny, w sytuacji gdy w\u0142a\u015bciciel \u00f3w gospodarstwo to naby\u0142 od osoby bliskiej, w rozumieniu art. 2 pkt 6 u.k.u.r. Z okoliczno\u015bci badanej sprawy wynika, i\u017c skar\u017c\u0105cy na podstawie umowy darowizny z dnia (\u2026) lutego 2019 r. naby\u0142 od rodzic\u00f3w nieruchomo\u015bci rolne po\u0142o\u017cone w gminie R., oznaczone jako dzia\u0142ki nr (\u2026) i nr (\u2026). W zwi\u0105zku z tym, \u017ce zamierza\u0142 odda\u0107 je cz\u0119\u015bciowo w posiadanie, wyst\u0105pi\u0142 do Dyrektora Generalnego Krajowego O\u015brodka Wsparcia Rolnictwa o wyra\u017cenie zgody na oddanie cz\u0119\u015bci gospodarstwa rolnego w posiadanie przedsi\u0119biorcy z bran\u017cy energetyki fotowoltaicznej. Organ ten decyzj\u0105 z dnia (\u2026) pa\u017adziernika 2020 r. odm\u00f3wi\u0142 wyra\u017cenia zgody, a decyzj\u0119 t\u0119 utrzyma\u0142 w mocy Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzj\u0105 z dnia (\u2026) wrze\u015bnia 2021 r. W aktualnie kontrolowanym post\u0119powaniu skar\u017c\u0105cy domaga si\u0119 stwierdzenia niewa\u017cno\u015bci powy\u017cszych decyzji, jako wydanych z ra\u017c\u0105cym ruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 \u00a7 1 pkt 2 KPA<\/em>.Odnosz\u0105c si\u0119 do powy\u017cszych okoliczno\u015bci nale\u017cy podkre\u015bli\u0107 trafno\u015b\u0107 stanowiska S\u0105du i instancji, \u017ce post\u0119powanie niewa\u017cno\u015bciowe jest odr\u0119bnym post\u0119powaniem od tego, w ramach kt\u00f3rego wydana zosta\u0142 decyzja obj\u0119ta badaniem jej niewa\u017cno\u015bci, za\u015b istot\u0105 tego\u017c post\u0119powania jest weryfikacja okre\u015blonego rozstrzygni\u0119cia z punktu widzenia kwalifikowanych wad prawnych wskazanych w art. 156 \u00a7 1 KPA Poniewa\u017c sygnalizowanym przez skar\u017c\u0105cego powodem niewa\u017cno\u015bci ww. decyzji by\u0142o ra\u017c\u0105ce naruszenie prawa, kwestii tej wypada po\u015bwieci\u0107 szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119. W orzecznictwie Naczelnego S\u0105du Administracyjnego do\u015b\u0107 jednolicie przyjmuje si\u0119, \u017ce o tym, czy dany akt zosta\u0142 wydany z ra\u017c\u0105cym naruszeniem prawa decyduj\u0105 \u0142\u0105cznie trzy przes\u0142anki: oczywisto\u015b\u0107 naruszenia prawa; charakter przepisu, kt\u00f3ry zosta\u0142 naruszony oraz skutki ekonomiczne lub gospodarcze, kt\u00f3re wywo\u0142uje decyzja (vide: wyrok SN z dnia 8 kwietnia 1994 r., III ARN 13\/94, OSN 1994\/3\/36; wyrok NSA z dnia 18 lipca 1994 r., V SA 535\/94, ONSA 1995\/2\/91). Oczywisto\u015b\u0107 naruszenia prawa polega na rzucaj\u0105cej si\u0119 w oczy sprzeczno\u015bci mi\u0119dzy tre\u015bci\u0105 rozstrzygni\u0119cia a przepisem prawa stanowi\u0105cym jego podstaw\u0119 prawn\u0105. Jakkolwiek uznaje si\u0119, i\u017c w spos\u00f3b ra\u017c\u0105cy mo\u017ce zosta\u0107 naruszony wy\u0142\u0105cznie przepis, kt\u00f3rego stosowanie jest mo\u017cliwe w bezpo\u015brednim rozumieniu, to jednak przyjmuj\u0105c, i\u017c podstaw\u0105 orzekania s\u0105 normy prawne wywiedzione w praktyce stosowania prawa – w drodze wyk\u0142adni prawa – z szeregu przepis\u00f3w prawnych, to oczywisto\u015b\u0107 naruszenia prawa wyst\u0119puje w sytuacji zastosowania prawa wbrew jednoznacznym i zgodnym rezultatom interpretacji otrzymanym na podstawie dyrektyw interpretacyjnych (j\u0119zykowych, systemowych, funkcjonalnych), kt\u00f3re s\u0105 typowe w ka\u017cdym przypadku poprawnie przeprowadzonej legislacji. Natomiast r\u00f3\u017cnice w wyk\u0142adni j\u0119zykowej, systemowej i funkcjonalnej, kt\u00f3re w procesie stosowania prawa wymagaj\u0105 podj\u0119cia decyzji o przyznaniu pierwsze\u0144stwa jednej z nich (vide: M.Zieli\u0144ski, Clara non sunt interpretanda – mity i rzeczywisto\u015b\u0107, ZNSA 2012\/6\/18-21), uniemo\u017cliwiaj\u0105 uznanie oczywisto\u015bci naruszenia prawa. Nie jest bowiem ra\u017c\u0105cym naruszeniem prawa zastosowanie przepisu, kt\u00f3rego wyk\u0142adnia prowadzi do odmiennych rezultat\u00f3w. Ponadto przepisem, kt\u00f3ry mo\u017ce by\u0107 ra\u017c\u0105co naruszony jest co do zasady przepis prawa materialnego, a przepis post\u0119powania tylko wtedy gdy jego naruszenie skutkuje tym, \u017ce przepis b\u0119d\u0105cy podstaw\u0105 decyzji zosta\u0142 zastosowany w taki spos\u00f3b, \u017ce w jego wyniku powsta\u0142 stosunek prawny, kt\u00f3ry nie tylko nie m\u00f3g\u0142 powsta\u0107 na gruncie tego przepisu, ale jego powstanie ur\u0105ga zasadom demokratycznego pa\u0144stwa prawa. Inaczej m\u00f3wi\u0105c z ra\u017c\u0105cym naruszeniem prawa mamy do czynienia w\u00f3wczas, gdy przepis b\u0119d\u0105cy podstaw\u0105 prawn\u0105 decyzji zosta\u0142 zastosowany w ten spos\u00f3b, \u017ce w jego wyniku powsta\u0142 stosunek prawny, kt\u00f3ry nie m\u00f3g\u0142 powsta\u0107 na gruncie tego przepisu. W rezultacie skutki, kt\u00f3re wywo\u0142uje decyzja uznana za ra\u017c\u0105co naruszaj\u0105c\u0105 prawo, to skutki gospodarcze lub spo\u0142eczne niemo\u017cliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymaga\u0144 praworz\u0105dno\u015bci. Ich wyst\u0105pienie powoduje, \u017ce nie jest mo\u017cliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworz\u0105dnego pa\u0144stwa (vide: wyrok NSA z dnia 15 marca 2018 r., I OSK 2217\/17, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).<\/em>Regulacja prawna obowi\u0105zuj\u0105ca na gruncie badanej sprawie wskazuje na to, \u017ce nabywca nieruchomo\u015bci rolnej jest obowi\u0105zany prowadzi\u0107 gospodarstwo rolne, w sk\u0142ad kt\u00f3rego wesz\u0142a nabyta nieruchomo\u015b\u0107 rolna, przez okres co najmniej 5 lat od dnia nabycia tej nieruchomo\u015bci, a w przypadku osoby fizycznej prowadzi\u0107 to gospodarstwo osobi\u015bcie. Ponadto w okresie 5 lat nabyta nieruchomo\u015b\u0107 ta nie mo\u017ce by\u0107 zbyta ani oddana w posiadanie innym podmiotom (art. 2b ust. 1 i 2 u.k.u.r.). Jednocze\u015bnie ustawodawca przewidzia\u0142, i\u017c powy\u017csze ograniczenie prawa w\u0142asno\u015bci gospodarstwa rolnego mo\u017ce by\u0107 zniesione, w sytuacji gdy Dyrektor Generalny Krajowego O\u015brodka Wsparcia Rolniczego, na wniosek nabywcy nieruchomo\u015bci rolnej, wyrazi zgod\u0119, w drodze decyzji administracyjnej, na zbycie lub oddanie w posiadanie innym podmiotom, przed up\u0142ywem okresu 5 lat od dnia przeniesienia w\u0142asno\u015bci tej nieruchomo\u015bci. Podj\u0119te w tej kwestii rozstrzygniecie zwalniaj\u0105ce z zakazu zbywania lub oddawania w posiadanie innym podmiotom mo\u017ce nast\u0105pi\u0107 w przypadkach uzasadnionych wa\u017cnym interesem nabywcy nieruchomo\u015bci rolnej lub interesem publicznym (art. 2b ust. 3 u.k.u.r.). Jednocze\u015bnie ustawodawca wskaza\u0142 na ca\u0142y szereg sytuacji, w kt\u00f3rych ww. przepis\u00f3w art. 2b ust. 1 i 2 u.k.u.r nie stosuje si\u0119 do nieruchomo\u015bci rolnej. Kluczow\u0105 w okoliczno\u015bciach badanej sprawy jest sytuacja nieruchomo\u015bci rolnej, zbywanej lub oddawanej w posiadanie osobie bliskiej (art. 2b ust. 34 pkt 1 lit. a) u.k.u.r.), przez kt\u00f3r\u0105 to osob\u0119 przepisy ustawy rozumiej\u0105 zst\u0119pnych, wst\u0119pnych, rodze\u0144stwo, dzieci rodze\u0144stwa, rodze\u0144stwo rodzic\u00f3w, ma\u0142\u017conka, osoby przysposabiaj\u0105ce i przysposobione oraz pasierb\u00f3w (art. 2 pkt 6 u.k.u.r.).<\/em><\/strong>Wypada zauwa\u017cy\u0107, i\u017c przepis art. 2b u.k.u.r., dodany przez art. 7 pkt 4 ustawy z dnia 14 kwietnia 2016 r. o wstrzymaniu sprzeda\u017cy nieruchomo\u015bci Zasobu W\u0142asno\u015bci Rolnej Skarbu Pa\u0144stwa oraz o zmianie niekt\u00f3rych ustaw (Dz.U.2016.585 ze zm.), od pocz\u0105tku swego obowi\u0105zywania zawiera\u0142 ograniczenia prawa w\u0142asno\u015bci wskazane w ust. 1 i 2, a tak\u017ce wskazywa\u0142, i\u017c powy\u017cszych ogranicze\u0144 nie stosuje si\u0119 m.in. do podmiot\u00f3w, o kt\u00f3rych mowa by\u0142a w \u00f3wczesnym art. 2a ust. 3 pkt 1 u.k.u.r., a wi\u0119c do os\u00f3b bliskich zbywcy. Nowelizacja art. 2b u.k.u.r., dokonania na mocy art. 1 pkt 6 ustawy z dnia 26 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o kszta\u0142towaniu ustroju rolnego oraz niekt\u00f3rych innych ustaw (Dz.U.2019.1080), dokona\u0142a zmiany trybu, w kt\u00f3rym udzielana jest zgodna na zbycie lub przeniesienie posiadania, w sytuacji opisanej w ust. 3, z trybu s\u0105dowego na administracyjny, w kt\u00f3rym zgod\u0119 ma ww. dzia\u0142ania wyra\u017ca w pierwszej instancji Dyrektor Generalny Krajowego O\u015brodka Wsparcia Rolniczego oraz odmiennie kszta\u0142towa\u0142a przes\u0142anki wyra\u017cenia takiej zgody. Przepis art. 2b ust. 4 u.k.u.r., kt\u00f3rego dotychczasowa tre\u015b\u0107 brzmia\u0142a „Przepis\u00f3w ust. 1 i 2 nie stosuje si\u0119 do podmiot\u00f3w, o kt\u00f3rych mowa w art. 2a ust. 3 pkt 1, oraz do nabywc\u00f3w nieruchomo\u015bci rolnej w przypadkach, o kt\u00f3rych mowa w art. 2a ust. 3 pkt 2 i 3.”, otrzyma\u0142 brzmienie „Przepis\u00f3w ust. 1 i 2 nie stosuje si\u0119 do nieruchomo\u015bci rolnej: 1) zbywanej lub oddawanej w posiadanie” m.in. osobie bliskiej. Analiza powy\u017cszych regulacji prawnych nie daje podstawy do twierdze\u0144, i\u017c ww. ustawy nowelizuj\u0105ce u.k.u.r., a w szczeg\u00f3lno\u015bci art. 1 pkt 6 ustawy z dnia 26 kwietnia 2019 r., nada\u0142 przepisom u.k.u.r. takie znaczenie, kt\u00f3re zmieni\u0142o sytuacj\u0119 prawn\u0105 zbywcy i nabywcy gospodarstwa rolnego, je\u017celi obr\u00f3t prawem do tego\u017c gospodarstwa nast\u0119puje wewn\u0105trz wsp\u00f3lnoty rodzinnej, a wi\u0119c pomi\u0119dzy osobami bliskimi w rozumieniu art. 2 pkt 6 u.k.u.r. Zmiany w zakresie uprawnie\u0144 os\u00f3b bliskich zbywcy gospodarstwa rolnego nie przewidywa\u0142o tak\u017ce uzasadnienie projektu ww. ustawy nowelizuj\u0105cej (vide: druk VIII.3298 – Rz\u0105dowy projekt ustawy o zmianie ustawy o kszta\u0142towaniu ustroju rolnego oraz niekt\u00f3rych innych ustaw, www.sejm.gov.pl).<\/em><\/strong>Wypada natomiast podkre\u015bli\u0107, i\u017c og\u00f3lnym za\u0142o\u017ceniem powy\u017cszych ustaw, znajduj\u0105cym wyraz w wielu ich przepisach, jest ca\u0142kowite uwolnienie obrotu prawnego wewn\u0105trz wsp\u00f3lnoty rodzinnej od ogranicze\u0144, kt\u00f3re obowi\u0105zuj\u0105 poza tym zakresem, a maj\u0105 na celu ograniczenie m.in. obrotu ziemi\u0105 roln\u0105 w celach spekulacyjnych. St\u0105d ewentualne w\u0105tpliwo\u015bci co do zakresu zastosowania art. 2b ust. 4 pkt 1 u.k.u.r. powinny by\u0107 rozstrzygni\u0119te na rzecz stanowiska uwalniaj\u0105cego ten obr\u00f3t od obwarowa\u0144 prawnych, tak\u017ce tych ustanowionych w art. 2b ust. 1 i 2 u.k.u.r. Jednym z deklarowanych cel\u00f3w u.k.u.r., wyra\u017conych w jej preambule, wprowadzonej nowelizacj\u0105 dokonan\u0105 ww. ustaw\u0105 z dnia 14 kwietnia 2016 r., jest ochrona i rozw\u00f3j rodzinnych gospodarstw rolnych jako podstawy ustroju rolnego Polski (art. 23 Konstytucji). Zatem przepis art. 2b ust. 4 u.k.u.r. nale\u017cy odczytywa\u0107 w kontek\u015bcie innych regulacji tej ustawy, w szczeg\u00f3lno\u015bci art. 3 ust. 5 pkt 1 lit. c), art. 3a ust. 2 pkt 2, art. 3b ust. 6 pkt 1 i 2 oraz art. 4 ust. 4 pkt 2 lit. b), kt\u00f3re uwalniaj\u0105 ca\u0142kowicie obr\u00f3t nieruchomo\u015bciami rolnymi wewn\u0105trz wsp\u00f3lnoty rodzinnej, czyli mi\u0119dzy osobami bliskimi w rozumieniu art. 2 pkt 6 u.k.u.r. Tym samym, wobec nabywcy gospodarstwa rolnego, kt\u00f3ry jest osob\u0105 blisk\u0105 zbywcy nie znajduj\u0105 zastosowania obowi\u0105zki prowadzenia gospodarstwa rolnego, w sk\u0142ad kt\u00f3rego wesz\u0142a nabyta nieruchomo\u015b\u0107 rolna, przez okres co najmniej 5 lat od dnia nabycia tej nieruchomo\u015bci (art. 2b ust. 1 u.k.u.r.), oraz zakaz zbywania b\u0105d\u017a oddania w posiadanie innym podmiotom nabytej nieruchomo\u015bci przez okres 5 lat (art. 2b ust. 2 u.k.u.r.) (vide: uchwa\u0142a SN z dnia 22 czerwca 2017 r., III CZP 24\/17, www.sn.pl). Takie rozumienie art. 2b ust. 4 pkt 1 u.k.u.r., kt\u00f3re wskazuje na potrzeb\u0119 uzyskania zgody stosownej w\u0142adzy publicznej na oddanie w posiadanie nabytej od rodzic\u00f3w nieruchomo\u015bci rolnej osobom trzecim, pozbawiaj\u0105ce jej w\u0142a\u015bciciela mo\u017cliwo\u015bci swobodnego ni\u0105 obrotu, pozostaje w sprzeczno\u015bci nie tylko z literalnym brzmieniem art. 2b ust. 4 pkt 1 u.k.u.r., ale tak\u017ce z za\u0142o\u017ceniem legislacyjnym wywodzonym z art. 23 Konstytucji RP, maj\u0105cym chroni\u0107 i rozwija\u0107 rodzinne gospodarstwa rolne jako podstawy ustroju rolnego kraju. Trafny jest zatem zarzut kasacyjny wadliwej wyk\u0142adni art. 2b ust. 4 pkt 1 lit. a) u.k.u.r.<\/em><\/strong>Je\u017celi zatem skar\u017c\u0105cy, b\u0119d\u0105c nabywc\u0105 od rodzic\u00f3w gospodarstwa rolnego, nie jest zobowi\u0105zany do osobistego prowadzenia gospodarstwa rolnego i nie podlega te\u017c czasowym ograniczeniom w zbyciu nabytej nieruchomo\u015bci rolnej, to brak by\u0142o podstawy prawnej do wydania wobec niego decyzji w trybie art. 2b ust. 3 u.k.u.r. W konsekwencji sprawa administracyjna tego rodzaju nie istnieje w sytuacji prawnej, w kt\u00f3rej znajduje si\u0119 skar\u017c\u0105cy. Powy\u017csza regulacja prawna nie znajduje bowiem zastosowania w odniesieniu do nabywcy gospodarstwa rolnego od osoby bliskiej. Post\u0119powanie administracyjne mo\u017ce by\u0107 wszcz\u0119te i prowadzone jedynie w sytuacji, w kt\u00f3rej istnieje przepis prawa materialnego pozwalaj\u0105cy na konkretyzacj\u0119 praw i obowi\u0105zk\u00f3w okre\u015blonej osoby w drodze wydania indywidualnego aktu administracyjnego przez organ administracji. Tym samym decyzja administracyjna wydana w tym zakresie w odniesieniu do skar\u017c\u0105cego zosta\u0142a podj\u0119ta w warunkach pierwotnej bezprzedmiotowo\u015bci post\u0119powania administracyjnego (art. 105 \u00a7 1 KPA).<\/em><\/strong>Wypada zatem podkre\u015bli\u0107, i\u017c oparcie zakwestionowanych w post\u0119powaniu niewa\u017cno\u015bciowym decyzji na przepisie art. 2b ust. 4 pkt 1 u.k.u.r., nie znajduje oparcia ani w wyk\u0142adni j\u0119zykowej tego\u017c przepisu, ani te\u017c w wyk\u0142adni funkcjonalnej, wynikaj\u0105cej z celu, kt\u00f3ry maj\u0105 realizowa\u0107 przepisy u.k.u.r. w aktualnym brzmieniu, ani te\u017c z wyk\u0142adni systemowej, maj\u0105cej \u017ar\u00f3d\u0142o w art. 23 Konstytucji RP. Powy\u017csza regulacja prawna jest zatem jasna, a w konsekwencji zdatna do tego aby w wyniku jej zastosowania podj\u0119te zosta\u0142o rozstrzygni\u0119cie ra\u017c\u0105co naruszaj\u0105ce prawo. Oczywisto\u015b\u0107 naruszenia prawa polega na rzucaj\u0105cej si\u0119 w oczy sprzeczno\u015bci mi\u0119dzy tre\u015bci\u0105 rozstrzygni\u0119cia a przepisem prawa stanowi\u0105cym jego podstaw\u0119 prawn\u0105. Maj\u0105c na uwadze, i\u017c na skutek wadliwej wyk\u0142adni art. 2b ust. 4 pkt 1 u.k.u.r., a zatem w spos\u00f3b naruszaj\u0105cy prawo, wykreowana zosta\u0142a sprawa administracyjna, w wyniku kt\u00f3rej doprowadzono do ograniczenia przys\u0142uguj\u0105cego skar\u017c\u0105cemu prawa w\u0142asno\u015bci nieruchomo\u015bci rolnej, to wypada uzna\u0107, \u017ce dosz\u0142o do naruszenia prawa w spos\u00f3b oczywisty.<\/em><\/strong>Regulowanie przepisem art. 2b ust. 4 pkt 1 u.k.u.r. kwestii uprawnie\u0144 w\u0142a\u015bcicieli gospodarstw rolnych nabytych od osoby bliskiej oznacza istotno\u015b\u0107 owej regulacji prawnej w\u015br\u00f3d norm systemu prawa odnosz\u0105cych si\u0119 do uprawnie\u0144 jednostki. Z kolei bezprawne ograniczenie przys\u0142uguj\u0105cego skar\u017c\u0105cemu prawa w\u0142asno\u015bci nieruchomo\u015bci rolnej, wskutek pozbawienia mo\u017cliwo\u015bci oddania jej w posiadanie innemu podmiotowi, oznacza powstanie skutk\u00f3w gospodarczych i spo\u0142ecznych, kt\u00f3re s\u0105 niemo\u017cliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymaga\u0144 praworz\u0105dno\u015bci (vide: wyrok NSA z dnia 15 marca 2018 r., I OSK 2217\/17, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W takiej sytuacji nale\u017cy uzna\u0107, i\u017c skarga kasacyjna trafnie stawia zarzut ra\u017c\u0105cego naruszenia art. 2b ust. 4 pkt 1 u.k.u.r., co uzasadnia tak\u017ce zarzut naruszenia art. 7 Konstytucji RP.<\/em><\/strong><\/a><\/p>\n\n\n\n\nhttps:\/\/test.ukur.pl\/opinie\/obowiazki-zwiazane-z-nabyciem-nieruchomosci-rolnej-przez-osobe-bliska\/\n<\/div><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Basia naby\u0142a nieruchomo\u015b\u0107 roln\u0105 o powierzchni 4,5 ha od swoich rodzic\u00f3w w drodze umowy darowizny zawartej 20 pa\u017adziernika 2022 r. Chcia\u0142aby j\u0105 wydzier\u017cawi\u0107 na rzecz lokalnego rolnika. Czy mo\u017ce to zrobi\u0107 bez uzyskiwania zgody Dyrektora Generalnego KOWR na oddanie w posiadanie gruntu przed up\u0142ywem 5 lat od dnia jej nabycia? Zagadnienie to od d\u0142ugiego czasu […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","footnotes":""},"categories":[11,19],"tags":[],"class_list":["post-4711","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-orzecznictwo","category-ukur"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/test.ukur.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4711","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/test.ukur.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/test.ukur.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/test.ukur.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/test.ukur.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4711"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/test.ukur.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4711\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5268,"href":"https:\/\/test.ukur.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4711\/revisions\/5268"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/test.ukur.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4711"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/test.ukur.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4711"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/test.ukur.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4711"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}