W doktrynie dawno nie by\u0142o w\u0105tpliwo\u015bci co do tego, \u017ce podzia\u0142 nieruchomo\u015bci rolnej poni\u017cej 0,3 ha powoduje, \u017ce UKUR nie ma wobec takiej nieruchomo\u015bci w og\u00f3le zastosowania. Nie trzeba uzyskiwa\u0107 zgody na zbycie ani nabycie takiej nieruchomo\u015bci rolnej przez nierolnika. <\/p>\n\n\n\n
KOWR sta\u0142 na odmiennym stanowisku i uwa\u017ca\u0142, \u017ce UKUR ma nadal zastosowanie do nieruchomo\u015bci, kt\u00f3ra powsta\u0142a w wyniku podzia\u0142u. S\u0105d Najwy\u017cszy wypowiedzia\u0142 si\u0119 w tej kwestii i przychyli\u0142 si\u0119 do stanowiska od dawna reprezentowana przez doktryn\u0119. <\/p>\n\n\n\n
Miejmy nadziej\u0119, \u017ce uchwa\u0142a S\u0105du Najwy\u017cszego pozytywnie wp\u0142ynie na ujednolicenie praktyki obrotu nieruchomo\u015bciami rolnymi powsta\u0142ymi po podziale poni\u017cej 0,3 ha.<\/p>\n\n\n\n
Pe\u0142n\u0105 tre\u015b\u0107 orzeczenia przedstawiamy poni\u017cej.<\/strong><\/p>\n\n\n\n III CZP 113\/22<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n UCHWA\u0141A<\/strong><\/p>\n\n\n\n 17 pa\u017adziernika 2023 r.<\/p>\n\n\n\n S\u0105d Najwy\u017cszy w Izbie Cywilnej w sk\u0142adzie:<\/p>\n\n\n\n SSN Mariusz Za\u0142ucki (przewodnicz\u0105cy, sprawozdawca) na posiedzeniu niejawnym 17 pa\u017adziernika 2023 r. w Warszawie \u201eCzy do b\u0119d\u0105cej przedmiotem zbycia po podziale geodezyjnym cz\u0119\u015bci nieruchomo\u015bci rolnej, podlegaj\u0105cej reglamentacji w ramach podj\u0105\u0142 uchwa\u0142\u0119:<\/p>\n\n\n\n Do b\u0119d\u0105cej przedmiotem zbycia po podziale geodezyjnym cz\u0119\u015bci nieruchomo\u015bci rolnej, podlegaj\u0105cej reglamentacji na podstawie art. 2b ust. 1 i 2 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r.o kszta\u0142towaniu ustroju rolnego, stanowi\u0105cej dzia\u0142k\u0119 o powierzchni mniejszej ni\u017c 0,3 ha stosuje si\u0119 wy\u0142\u0105czenie przedmiotowe zawarte w art. 1a pkt 1b tej ustawy.<\/strong><\/p>\n\n\n\n [SOP]<\/strong><\/p>\n\n\n\n UZASADNIENIE<\/strong><\/p>\n\n\n\n Postanowieniem z 11 kwietnia 2022 r. S\u0105d Okr\u0119gowy w Sieradzu przedstawi\u0142 S\u0105dowi Najwy\u017cszemu do rozstrzygni\u0119cia zagadnienie prawne:<\/p>\n\n\n\n \u201eCzy do b\u0119d\u0105cej przedmiotem zbycia po podziale geodezyjnym cz\u0119\u015bci nieruchomo\u015bci rolnej, podlegaj\u0105cej reglamentacji w ramach art. 2b ust. 1 i 2 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kszta\u0142towaniu ustroju rolnego, stanowi\u0105cej dzia\u0142k\u0119 o powierzchni mniejszej ni\u017c 0,3 ha stosuje si\u0119 wy\u0142\u0105czenie przedmiotowe zawarte w art. 1 a pkt. 1 b. ustawy, czy te\u017c przes\u0105dzaj\u0105ce znaczenie w tym zakresie ma powierzchnia nieruchomo\u015bci przed podzia\u0142em?\u201d<\/p>\n\n\n\n Zagadnienie to wy\u0142oni\u0142o si\u0119 w toku rozpoznawania przez ten S\u0105d apelacji w sprawie o od\u0142\u0105czenie cz\u0119\u015bci nieruchomo\u015bci z ksi\u0119gi wieczystej, za\u0142o\u017cenie nowej ksi\u0119gi wieczystej i wpis prawa w\u0142asno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n Sprawa ta zawis\u0142a w zwi\u0105zku z nast\u0119puj\u0105cymi ustaleniami faktycznymi i prawnymi: Dla nieruchomo\u015bci po\u0142o\u017conej w miejscowo\u015bci F., gmina P., w sk\u0142ad kt\u00f3rej wchodz\u0105 lasy i grunty orne o \u0142\u0105cznej powierzchni 2,7506 ha, prowadzona jest ksi\u0119ga wieczysta. W dziale II tej ksi\u0119gi, jako w\u0142a\u015bcicielka nieruchomo\u015bci wpisana jest E. T. – na podstawie postanowienia S\u0105du Rejonowego w \u0141asku z 3 sierpnia 2018 r., wydanego w sprawie o zniesieniu wsp\u00f3\u0142w\u0142asno\u015bci nieruchomo\u015bci. W czerwcu 2019 r. wchodz\u0105ca w sk\u0142ad wskazanej nieruchomo\u015bci rolnej dzia\u0142ka [\u2026] uleg\u0142a podzia\u0142owi na dzia\u0142ki o nr [\u2026], [\u2026]1, [\u2026]2, [\u2026]3, [\u2026]4, [\u2026]5 oraz [\u2026]6. 6 grudnia 2019 r. w\u0142a\u015bcicielka nieruchomo\u015bci zawar\u0142a z T. T. notarialn\u0105 umow\u0119 sprzeda\u017cy jednej z wydzielonych dzia\u0142ek o powierzchni 0,0800 ha oraz udzia\u0142u w wysoko\u015bci 1\/8 we wsp\u00f3\u0142w\u0142asno\u015bci innej wydzielonej dzia\u0142ki, o powierzchni 0,0437 ha, wchodz\u0105cych w sk\u0142ad nieruchomo\u015bci rolnej obj\u0119tej wskazan\u0105 wy\u017cej ksi\u0119g\u0105 wieczyst\u0105. Na zbycie tej nieruchomo\u015bci nie uzyskano zgody Dyrektora Generalnego Krajowego O\u015brodka Wsparcia Rolnictwa.<\/p>\n\n\n\n T. T. wni\u00f3s\u0142 o od\u0142\u0105czenie cz\u0119\u015bci nieruchomo\u015bci – dzia\u0142ki o pow. 0,08 ha oraz dzia\u0142ki o powierzchni 0,0437 ha, za\u0142o\u017cenie dla nich nowych ksi\u0105g wieczystych i wpis prawa w\u0142asno\u015bci na swoj\u0105 rzecz, a w przypadku dzia\u0142ki w kt\u00f3rej mia\u0142 naby\u0107 udzia\u0142 \u2013 o wpis udzia\u0142u we wsp\u00f3\u0142w\u0142asno\u015bci w wysoko\u015bci 1\/8.<\/p>\n\n\n\n Zaskar\u017conymi postanowieniami z 30 listopada 2021 r. S\u0105d Rejonowy w \u0141asku wnioski te oddali\u0142.<\/p>\n\n\n\n S\u0105d Rejonowy zauwa\u017cy\u0142, \u017ce od 1 maja 2016 r. wesz\u0142y w \u017cycie nowe zasady obrotu nieruchomo\u015bciami rolnymi przewidziane w ustawie z 14 kwietnia 2016 r. o wstrzymaniu sprzeda\u017cy nieruchomo\u015bci Zasobu W\u0142asno\u015bci Rolnej Skarbu Pa\u0144stwa oraz o zmianie niekt\u00f3rych ustaw. W dacie nabycia przez E. T. nieruchomo\u015bci rolnej, jak i w dacie zawarcia przez ni\u0105 umowy sprzeda\u017cy, obowi\u0105zuj\u0105ce unormowania prawne nak\u0142ada\u0142y na nabywc\u00f3w nieruchomo\u015bci rolnych nakaz prowadzenia gospodarstwa rolnego, w sk\u0142ad kt\u00f3rego wesz\u0142a nabyta nieruchomo\u015b\u0107 rolna, przez okres co najmniej 5 lat od dnia nabycia tej nieruchomo\u015bci, a w przypadku osoby fizycznej prowadzenia gospodarstwa osobi\u015bcie (art. 2b ust. 1 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kszta\u0142towaniu ustroju rolnego) oraz zakaz zbycia lub oddania w posiadanie nabytej nieruchomo\u015bci innym podmiotom (art. 2b ust. 2) w tym okresie. Przy czym zbycie przed up\u0142ywem okresu 5 lat od dnia przeniesienia jej w\u0142asno\u015bci mog\u0142o nast\u0105pi\u0107 wy\u0142\u0105cznie za zgod\u0105 Dyrektora Generalnego Krajowego O\u015brodka Wsparcia Rolnictwa (art. 2b ust. 3).<\/p>\n\n\n\n Jednocze\u015bnie, wedle tre\u015bci art. 461 k.c. i art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kszta\u0142towaniu ustroju rolnego, przez \u201enieruchomo\u015b\u0107 roln\u0105\u201d, o kt\u00f3rej mowa w w\/w ustawie \u2013 w ocenie S\u0105du Rejonowego – nale\u017cy rozumie\u0107 nieruchomo\u015b\u0107 roln\u0105 w rozumieniu kodeksu cywilnego, z wy\u0142\u0105czeniem nieruchomo\u015bci po\u0142o\u017conych na obszarach przeznaczonych w planach zagospodarowania przestrzennego na cele inne ni\u017c rolne.<\/p>\n\n\n\n Zdaniem tego S\u0105du, nieruchomo\u015b\u0107 b\u0119d\u0105ca przedmiotem niniejszego post\u0119powania, stanowi nieruchomo\u015b\u0107 roln\u0105, niezale\u017cnie od tego z ilu dzia\u0142ek ewidencyjnych si\u0119 sk\u0142ada. Kwalifikacja nieruchomo\u015bci obj\u0119tej przedmiotow\u0105 ksi\u0119g\u0105 wieczyst\u0105 jako nieruchomo\u015bci rolnej w rozumieniu ustawy o kszta\u0142towaniu ustroju rolnego, w kontek\u015bcie wskazanego tam kryterium obszarowego, przes\u0105dza o konieczno\u015bci stosowania w stosunku do niej przepis\u00f3w w\/w ustawy. Spe\u0142nienie kryterium obszarowego w rozumieniu art. 1 a pkt 1 ustawy o kszta\u0142towaniu ustroju rolnego powinno by\u0107 oceniane a priori<\/em> w odniesieniu do nieruchomo\u015bci rolnej zbywcy, bo podzia\u0142y ewidencyjne istniej\u0105cych dzia\u0142ek nie mog\u0105 wykluczy\u0107 stosowania ustawy wobec danej nieruchomo\u015bci. Wobec zatem istniej\u0105cych ogranicze\u0144 w zbywaniu nieruchomo\u015bci rolnych, przewidzianych powy\u017cszymi przepisami, dosz\u0142o \u2013 w ocenie S\u0105du – do naruszenia zasad obrotu, skutkuj\u0105cego niewa\u017cno\u015bci\u0105 dokonanej czynno\u015bci prawnej.<\/p>\n\n\n\n Z tego powodu s\u0105d wieczystoksi\u0119gowy uzna\u0142, \u017ce umowa sprzeda\u017cy z 6 grudnia 2019 r. dotycz\u0105ca cz\u0119\u015bci nieruchomo\u015bci rolnej E. T. nie wywo\u0142uje zamierzonych przez strony skutk\u00f3w prawnych (jako niewa\u017cna).<\/p>\n\n\n\n Wnioskodawca wywi\u00f3d\u0142 apelacj\u0119 od postanowienia S\u0105du Rejonowego, za\u015b w toku post\u0119powania apelacyjnego S\u0105d odwo\u0142awczy powzi\u0105\u0142 w\u0105tpliwo\u015b\u0107, czy do cz\u0119\u015bci nieruchomo\u015bci b\u0119d\u0105cej przedmiotem zbycia ju\u017c po podziale geodezyjnym nale\u017cy stosowa\u0107 wyj\u0105tek ustawowy dotycz\u0105cy dzia\u0142ek o powierzchni mniejszej ni\u017c 0,3 ha i przedstawi\u0142 S\u0105dowi Najwy\u017cszemu powy\u017csze zagadnienie prawne.<\/p>\n\n\n\n S\u0105d Najwy\u017cszy zwa\u017cy\u0142, co nast\u0119puje:<\/strong><\/p>\n\n\n\n Zgodnie z art. 390 \u00a7 1 k.p.c., je\u017celi przy rozpoznawaniu apelacji powstanie zagadnienie prawne budz\u0105ce powa\u017cne w\u0105tpliwo\u015bci, s\u0105d mo\u017ce przedstawi\u0107 to zagadnienie do rozstrzygni\u0119cia S\u0105dowi Najwy\u017cszemu, odraczaj\u0105c rozpoznanie sprawy.<\/p>\n\n\n\n Instytucja pyta\u0144 prawnych, prowadz\u0105ca do zwi\u0105zania s\u0105d\u00f3w ni\u017cszych instancji w danej sprawie pogl\u0105dem S\u0105du Najwy\u017cszego, zawartym w podj\u0119tej uchwale, jest wyj\u0105tkiem od konstytucyjnej zasady podleg\u0142o\u015bci s\u0119dzi\u00f3w tylko Konstytucji oraz ustawom (art. 178 ust. 1 Konstytucji RP). W zwi\u0105zku z tym, w utrwalonym orzecznictwie wskazuje si\u0119 na potrzeb\u0119 \u015bcis\u0142ej, deklaratywnej wyk\u0142adni art. 390 \u00a7 1 k.p.c., dokonywanej bez zb\u0119dnych koncesji na rzecz argument\u00f3w o nastawieniu celowo\u015bciowym lub utylitarnym (por. uchwa\u0142a sk\u0142adu siedmiu s\u0119dzi\u00f3w S\u0105du Najwy\u017cszego z dnia 30 marca 1999 r., III CZP 62\/98).<\/p>\n\n\n\n Wyrazem tego podej\u015bcia jest m.in. konsekwentnie respektowane w judykaturze za\u0142o\u017cenie, \u017ce przedstawiane S\u0105dowi Najwy\u017cszemu zagadnienie prawne musi nie tylko wi\u0105za\u0107 si\u0119 z rozpatrywan\u0105 spraw\u0105 i implikowa\u0107 istotne, powa\u017cne w\u0105tpliwo\u015bci interpretacyjne, lecz tak\u017ce nie mo\u017ce zmierza\u0107 do zast\u0105pienia s\u0105du meritii <\/em>w powinno\u015bci wydania rozstrzygni\u0119cia w konkretnej sprawie.<\/p>\n\n\n\n W orzecznictwie podkre\u015bla si\u0119, \u017ce przedmiotem zagadnienia prawnego mo\u017ce by\u0107 jedynie taka powa\u017cna w\u0105tpliwo\u015b\u0107 prawna, kt\u00f3rej wyja\u015bnienie w formie uchwa\u0142y jest niezb\u0119dne do rozstrzygni\u0119cia sprawy przez s\u0105d drugiej instancji. S\u0105d ten powinien zatem szczeg\u00f3\u0142owo wyja\u015bni\u0107, na czym polegaj\u0105 jego w\u0105tpliwo\u015bci i dlaczego uwa\u017ca je za powa\u017cne. Obowi\u0105zany jest r\u00f3wnie\u017c wykaza\u0107, \u017ce w\u0105tpliwo\u015bci te pozostaj\u0105 w zwi\u0105zku z rozstrzygni\u0119ciem \u015brodka odwo\u0142awczego. Przed wyst\u0105pieniem z pytaniem prawnym S\u0105d powinien podj\u0105\u0107 samodzielnie pr\u00f3b\u0119 wyja\u015bnienia w\u0105tpliwo\u015bci prawnych i wyst\u0105pi\u0107 z pytaniem jedynie w\u00f3wczas, gdy obiektywnie ujmuj\u0105c, nie mo\u017ce ich rozstrzygn\u0105\u0107. Instytucja pytania nie s\u0142u\u017cy bowiem zast\u0119powaniu s\u0105du meriti<\/em> przez S\u0105d Najwy\u017cszy w procesie koniecznej wyk\u0142adni prawa i jego stosowania (zob. postanowienie S\u0105du Najwy\u017cszego z 14 czerwca 2019 r., III CZP 9\/19, postanowienie S\u0105du Najwy\u017cszego z 9 pa\u017adziernika 2020 r., III CZP 73\/19). Zagadnienia prawnego nie mo\u017cna przy tym ogranicza\u0107 do pytania wprost lub po\u015brednio o spos\u00f3b rozstrzygni\u0119cia (postanowienie S\u0105du Najwy\u017cszego z 7 grudnia 2018 r., III CZP 72\/18). Instytucja pyta\u0144 prawnych nie mo\u017ce by\u0107 wykorzystywana do przerzucenia na S\u0105d Najwy\u017cszy decyzji jurysdykcyjnej obci\u0105\u017caj\u0105cej s\u0105d orzekaj\u0105cy.<\/p>\n\n\n\n Przytoczone w tym zakresie argumenty podlegaj\u0105 rozwa\u017ceniu przez S\u0105d Najwy\u017cszy, kt\u00f3ry w pierwszej kolejno\u015bci bada, czy spe\u0142nione zosta\u0142y warunki do podj\u0119cia uchwa\u0142y. Taka sytuacja, zdaniem S\u0105du Najwy\u017cszego, ma miejsce w niniejszej sprawie. Zagadnienie prawne zosta\u0142o przedstawione przez s\u0105d drugiej instancji (art. 390 \u00a7 1 k.p.c.) w zwi\u0105zku z rozpoznaniem apelacji, ma powa\u017cny charakter i pozostaje w zwi\u0105zku z rozstrzygni\u0119ciem \u015brodka odwo\u0142awczego. Przedstawione zagadnienie prawne nie by\u0142o dotychczas przedmiotem wypowiedzi S\u0105du Najwy\u017cszego, a problematyka kt\u00f3rej dotyczy ma donios\u0142y charakter.<\/p>\n\n\n\n Podj\u0119cie uchwa\u0142y w niniejszej sprawie, w ocenie S\u0105du Najwy\u017cszego, jest istotne z punktu widzenia zapewnienia zgodno\u015bci z prawem i jednolito\u015bci orzecznictwa s\u0105d\u00f3w powszechnych, konieczne dla realizacji przez ten s\u0105d jego konstytucyjnych i ustawowych obowi\u0105zk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Zagadnienie prawne przedstawione S\u0105dowi Najwy\u017cszemu sprowadza si\u0119 do wyk\u0142adni poj\u0119cia \u201enieruchomo\u015bci rolnych o powierzchni mniejszej ni\u017c 0,3 ha\u201d, zawartego w art. 1a pkt. 1b ustawy o kszta\u0142towaniu ustroju rolnego. Przepis ten zosta\u0142 wprowadzony przez art. 7 pkt 2 ustawy z dnia 14 kwietnia 2016 r. o wstrzymaniu sprzeda\u017cy nieruchomo\u015bci Zasobu W\u0142asno\u015bci Rolnej Skarbu Pa\u0144stwa oraz o zmianie niekt\u00f3rych ustaw. Konsekwencj\u0105 jego uchwalenia jest to, \u017ce nabycie nieruchomo\u015bci rolnych o powierzchni mniejszej ni\u017c 0,3 ha nie podlega przepisom ustawy o kszta\u0142towaniu ustroju rolnego. Wyznaczony w art. 1a pkt 1 lit. b ustawy limit powierzchni jest skorelowany z art. 93 ust. 2a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomo\u015bciami. Przepisem tym wy\u0142\u0105czono \u201etransakcje bagatelne\u201d, kt\u00f3re \u2013 ze wzgl\u0119du na powierzchni\u0119 nabywanej nieruchomo\u015bci \u2013 nie maj\u0105 znaczenia z perspektywy realizacji cel\u00f3w ustawy. Powierzchnia nieruchomo\u015bci co do kt\u00f3rej nie stosuje si\u0119 przepis\u00f3w ustawy musi by\u0107 mniejsza ni\u017c 0,3 ha, czyli zawiera\u0107 si\u0119 w przedziale od 0,0001 ha do 0,2999 ha. Wy\u0142\u0105czenie nie obejmuje nabycia nieruchomo\u015bci rolnej, kt\u00f3rej powierzchnia jest r\u00f3wna 0,3 ha (sformu\u0142owanie: \u201eo powierzchni mniejszej ni\u017c 0,3 ha\u201d). Powierzchni\u0119 nieruchomo\u015bci ustala si\u0119 przy tym na podstawie danych zamieszczonych w ewidencji grunt\u00f3w i budynk\u00f3w, a tak\u017ce w dziale I ksi\u0119gi wieczystej.<\/p>\n\n\n\n Wed\u0142ug art. 2 pkt 1 ustawy o kszta\u0142towaniu ustroju rolnego poprzez nieruchomo\u015b\u0107 roln\u0105 nale\u017cy rozumie\u0107 nieruchomo\u015b\u0107 roln\u0105 w rozumieniu kodeksu cywilnego, z wy\u0142\u0105czeniem nieruchomo\u015bci po\u0142o\u017conych na obszarach przeznaczonych w planach zagospodarowania przestrzennego na cele inne ni\u017c rolne. Zgodnie z art. 461<\/sup> k.c., nieruchomo\u015bciami rolnymi (gruntami rolnymi) s\u0105 nieruchomo\u015bci, kt\u00f3re s\u0105 lub mog\u0105 by\u0107 wykorzystywane do prowadzenia dzia\u0142alno\u015bci wytw\u00f3rczej w rolnictwie w zakresie produkcji ro\u015blinnej i zwierz\u0119cej, nie wy\u0142\u0105czaj\u0105c produkcji ogrodniczej, sadowniczej i rybnej. Natomiast art. 46 \u00a7 1 k.c. za nieruchomo\u015bci uznaje cz\u0119\u015bci powierzchni ziemskiej stanowi\u0105ce odr\u0119bny przedmiot w\u0142asno\u015bci (grunty), jak r\u00f3wnie\u017c budynki trwale z gruntem zwi\u0105zane lub cz\u0119\u015bci takich budynk\u00f3w, je\u017celi na mocy przepis\u00f3w szczeg\u00f3lnych stanowi\u0105 odr\u0119bny od gruntu przedmiot w\u0142asno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n Z kolei stosownie do art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o ksi\u0119gach wieczystych i hipotece, ksi\u0119gi wieczyste zak\u0142ada si\u0119 i prowadzi dla nieruchomo\u015bci. Wed\u0142ug za\u015b art. 24 ust. 1 tej ustawy, dla ka\u017cdej nieruchomo\u015bci prowadzi si\u0119 odr\u0119bn\u0105 ksi\u0119g\u0119 wieczyst\u0105.<\/p>\n\n\n\n Na gruncie tych regulacji ustawowych ujawni\u0142y si\u0119 w\u0105tpliwo\u015bci interpretacyjne co do tego jak rozumie\u0107 poj\u0119cie nieruchomo\u015bci rolnych, o kt\u00f3rym mowa w art. 1 a pkt. 1b ustawy o kszta\u0142towaniu ustroju rolnego, na u\u017cytek zakresu wy\u0142\u0105czenia stosowania wskazanej ustawy, a w szczeg\u00f3lno\u015bci ogranicze\u0144 okre\u015blonych w art. 2b. W tym zakresie mo\u017cliwe s\u0105 co najmniej trzy r\u00f3\u017cne koncepcje wyk\u0142adnicze.<\/p>\n\n\n\n Pierwsza z nich zak\u0142ada, \u017ce nieruchomo\u015b\u0107 rolna obejmuje ca\u0142y grunt b\u0119d\u0105cy przedmiotem w\u0142asno\u015bci jednego w\u0142a\u015bciciela, niezale\u017cnie od tego, ile dzia\u0142ek ewidencyjnych obejmuje oraz bez wzgl\u0119du na to, ile ksi\u0105g wieczystych zosta\u0142o urz\u0105dzonych dla jego cz\u0119\u015bci. W \u015bwietle tej koncepcji przedmiotem wy\u0142\u0105czenia ze stosowania obostrze\u0144 okre\u015blonych w ustawie mog\u0105 by\u0107 wy\u0142\u0105cznie grunty w takim rozumieniu. Nie jest zatem mo\u017cliwe \u201eod\u0142\u0105czanie” od ca\u0142o\u015bci gruntu i sprzedawanie bez zastosowania ustawy poszczeg\u00f3lnych dzia\u0142ek ewidencyjnych, cho\u0107by nawet mia\u0142y urz\u0105dzone odr\u0119bne ksi\u0119gi wieczyste.<\/p>\n\n\n\n Wed\u0142ug drugiej koncepcji, grunt b\u0119d\u0105cy przedmiotem w\u0142asno\u015bci jednego w\u0142a\u015bciciela stanowi tyle nieruchomo\u015bci, ile ksi\u0105g wieczystych urz\u0105dzono dla sk\u0142adaj\u0105cych si\u0119 na niego dzia\u0142ek ewidencyjnych lub ich grup. Zwolennicy tej koncepcji powo\u0142uj\u0105 si\u0119 na tre\u015b\u0107 art. 1 ust. 2 i art. 24 ust. 1 ustawy o ksi\u0119gach wieczystych i hipotece. Tego rodzaju podej\u015bcie znajdowa\u0142o dotychczas poparcie m.in. w orzecznictwie S\u0105du Najwy\u017cszego (np. postanowienie z 30 pa\u017adziernika 2003 r\u201e IV CK 114\/02, wyrok z 26 lutego 2003 r., II CKN 1306\/00, czy wyrok z 22 lutego 2012 r., IV CSK 278\/11).<\/p>\n\n\n\n Z kolei trzecia koncepcja definiuje nieruchomo\u015b\u0107 z punktu widzenia jej nabywcy, czyli przyjmuje, \u017ce przedmiotem oceny spe\u0142niania kryterium obszarowego jest dzia\u0142ka ewidencyjna, kt\u00f3rej w\u0142asno\u015b\u0107 jest przenoszona na nabywc\u0119. Mo\u017ce by\u0107 ona w tej sytuacji jedynie fragmentem gruntu, kt\u00f3rego powierzchnia jest r\u00f3wna lub wi\u0119ksza od 0,3 ha, ale te\u017c dzia\u0142ka ta mo\u017ce by\u0107 od\u0142\u0105czona z dotychczasowej ksi\u0119gi wieczystej.<\/p>\n\n\n\n W nauce prawa reprezentowany jest przede wszystkim pogl\u0105d, i\u017c w art. 1a pkt 1 lit. b ustawy o kszta\u0142towaniu ustroju rolnego jest mowa o nieruchomo\u015bci rolnej, kt\u00f3ra jest przedmiotem nabycia, nawet je\u015bli stanowi ona cz\u0119\u015b\u0107 wi\u0119kszego, dzielonego kompleksu rolnego. Wed\u0142ug tego stanowiska nabycie jest mo\u017cliwe, gdy nabywana nieruchomo\u015b\u0107 rolna, chocia\u017c stanowi\u0105ca cz\u0119\u015b\u0107 wi\u0119kszej nieruchomo\u015bci rolnej, nie przekracza 0,2999 ha, bez wzgl\u0119du na liczb\u0119 nabywanych dzia\u0142ek (zob. Z. Truszkiewicz, Zakres stosowania ustawy o kszta\u0142towaniu ustroju rolnego po nowelizacji z 2016 r.<\/em>, Rejent 2017, nr 7, s. 104; idem<\/em>, O kilku podstawowych zagadnieniach na tle ustawy o kszta\u0142towaniu ustroju rolnego<\/em>, Rejent 2017, nr 10, s. 49; P. Bender, Podstawowe problemy stosowania znowelizowanej ustawy o kszta\u0142towaniu ustroju rolnego<\/em>, Rejent 2019, nr 11, s. 37-38; J. Bieluk, Ustawa o kszta\u0142towaniu ustroju rolnego. Komentarz<\/em>, Warszawa 2019, Komentarz do art. 2b, nb. 21; T. Czech, Kszta\u0142towanie ustroju rolnego. Komentarz<\/em>, Warszawa 2020, s. 32; P. Popardowski, Komentarz do art. 1a ustawy o kszta\u0142towaniu ustroju rolnego<\/em>, [w:] Prawo rolne. Obr\u00f3t nieruchomo\u015bciami. Komentarz<\/em>, red. P. Popardowski, Warszawa 2021, s. 117, nb. 45).<\/p>\n\n\n\n Nieliczne s\u0105 pogl\u0105dy przeciwne, odwo\u0142uj\u0105ce si\u0119 przede wszystkim do potrzeby ochrony gospodarstw rolnych przed podzia\u0142em, wskazuj\u0105ce na konieczno\u015b\u0107 stosowania kryterium w\u0142asno\u015bciowego.<\/p>\n\n\n\n W ocenie S\u0105du Najwy\u017cszego prawid\u0142owe jest stanowisko odwo\u0142uj\u0105ce si\u0119 do przedmiotu obrotu w konkretnej czynno\u015bci nabycia nieruchomo\u015bci. Przewidziana w art. 1a ust. 1 pkt b ustawy o kszta\u0142towaniu ustroju rolnego norma powierzchniowa odnosi si\u0119 bowiem w\u0142a\u015bnie do nabywanej nieruchomo\u015bci rolnej. Ustawodawca pos\u0142uguje si\u0119 poj\u0119ciem nabycia nieruchomo\u015bci jako polem reglamentacji ustawowej, przez co istotne dla wy\u0142\u0105czenia ustawowego jest to, co aktualnie stanowi przedmiot obrotu, a nie okoliczno\u015b\u0107 uj\u0119cia obok tego przedmiotu r\u00f3wnie\u017c innych dzia\u0142ek gruntu. Z perspektywy kwalifikacji nieruchomo\u015bci na cele stosowania ustawy, znaczenie ma przedmiot czynno\u015bci prawnej (przedmiot obrotu) jako wyodr\u0119bniona nieruchomo\u015b\u0107 w rozumieniu kodeksu cywilnego. Nie jest istotne, czy sk\u0142ada si\u0119 ona z jednej, czy wi\u0119kszej liczby dzia\u0142ek geodezyjnych, ani czy jest wyodr\u0119bniana z obejmuj\u0105cej wi\u0119ksz\u0105 liczb\u0119 dzia\u0142ek nieruchomo\u015bci postrzeganej wieczystoksi\u0119gowo. Wydzielenie nieruchomo\u015bci o powierzchni mniejszej ni\u017c 0,3 ha powoduje wi\u0119c wy\u0142\u0105czenie tej nieruchomo\u015bci z regulacji ustawy o kszta\u0142towaniu ustroju rolnego, w tym z wszelkich rygor\u00f3w dotycz\u0105cych obrotu nieruchomo\u015bciami rolnymi. Je\u017celi wi\u0119c przenoszona jest w\u0142asno\u015b\u0107 dzia\u0142ki mniejszej ni\u017c 0,3 ha, to taka czynno\u015b\u0107 nie podlega przepisom ustawy o kszta\u0142towaniu ustroju rolnego, niezale\u017cnie od tego, czy w ksi\u0119dze wieczystej prowadzonej, dla tej dzia\u0142ki s\u0105 jeszcze wpisane inne dzia\u0142ki, ni\u017c ta kt\u00f3ra jest przedmiotem obrotu oraz niezale\u017cnie od tego, \u017ce przenosz\u0105cy w\u0142asno\u015b\u0107 nieruchomo\u015bci jest r\u00f3wnie\u017c w\u0142a\u015bcicielem innych s\u0105siaduj\u0105cych z ni\u0105 dzia\u0142ek.<\/p>\n\n\n\n Stanowiska odmienne, opowiadaj\u0105ce si\u0119 za rozumieniem ustawowej definicji nieruchomo\u015bci rolnej zawartej w tej ustawie wed\u0142ug kryterium w\u0142asno\u015bciowego b\u0105d\u017a wieczystoksi\u0119gowego s\u0105 nietrafne. Dla uzasadnienia pierwszego pogl\u0105du wskazuje si\u0119 przede wszystkim potrzeb\u0119 przeciwdzia\u0142ania podzia\u0142om nieruchomo\u015bci rolnych, podnosz\u0105c m.in. i\u017c skoro gospodarstwa rodzinne stanowi\u0107 maj\u0105 podstaw\u0119 ustroju rolnego ca\u0142ego pa\u0144stwa (art. 23 Konstytucji), regulacje prawne wprowadzane przez ustawodawc\u0119 musz\u0105 by\u0107 widziane w perspektywie zapewnienia m.in. bezpiecze\u0144stwa \u017cywno\u015bciowego kraju, b\u0119d\u0105cego sk\u0142adnikiem bezpiecze\u0144stwa pa\u0144stwa w rozumieniu art. 31 ust. 3 Konstytucji. O ile S\u0105d Najwy\u017cszy dostrzega interes publiczny w regulowaniu przez ustawodawc\u0119 kwestii obrotu ziemi\u0105 roln\u0105, o tyle uwa\u017ca \u017ce aktualnie brak jest zagro\u017cenia np. co do sztucznych podzia\u0142\u00f3w ewidencyjnych istniej\u0105cych dzia\u0142ek w celu utworzenia jednostek mniejszych ni\u017c 0,3 ha, gdy\u017c stosowne ograniczenia w tym zakresie wynikaj\u0105 z obowi\u0105zuj\u0105cych przepis\u00f3w prawa. Wprowadzenie za\u015b tak daleko id\u0105cych ogranicze\u0144 jak wynikaj\u0105ce z pogl\u0105du o potrzebie rozumienia ustawowej definicji nieruchomo\u015bci rolnej zawartej w tej ustawie o kszta\u0142towaniu ustroju rolnego wed\u0142ug kryterium w\u0142asno\u015bciowego prowadzi\u0142oby do nieakceptowalnych w obrocie nieruchomo\u015bciami obostrze\u0144 i ingerencji w\u0142adzy publicznej w gospodarowanie ziemi\u0105. Z kolei stanowisko o potrzebie wieczystoksi\u0119gowego rozumienia wy\u0142\u0105czenia o kt\u00f3rym mowa w art. 1a ust. 1 pkt b ustawy o kszta\u0142towaniu ustroju rolnego prowadzi\u0142oby do przypadkowych rezultat\u00f3w, nierealizuj\u0105cych cel\u00f3w ustawy i potrzeb obrotu cywilnoprawnego.<\/p>\n\n\n\n Z tych wzgl\u0119d\u00f3w, zdaniem S\u0105du Najwy\u017cszego, zasadne jest stanowisko wedle kt\u00f3rego w art. 1a pkt 1 lit. b ustawy o kszta\u0142towaniu ustroju rolnego jest mowa o nieruchomo\u015bci rolnej, kt\u00f3ra ma by\u0107 przedmiotem nabycia, nawet je\u015bli stanowi ona cz\u0119\u015b\u0107 wi\u0119kszego, dzielonego kompleksu rolnego.<\/p>\n\n\n\n Dlatego S\u0105d Najwy\u017cszy na podstawie art. 390 \u00a7 1 k.p.c. podj\u0105\u0142 uchwa\u0142\u0119 jak na wst\u0119pie.<\/p>\n\n\n\n (r.g.)<\/p>\n\n\n\n [a\u0142]<\/p>\n\n\n\n \u017br\u00f3d\u0142o: https:\/\/www.sn.pl\/sites\/orzecznictwo\/Orzeczenia3\/III%20CZP%20113-22-3.pdf<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" W doktrynie dawno nie by\u0142o w\u0105tpliwo\u015bci co do tego, \u017ce podzia\u0142 nieruchomo\u015bci rolnej poni\u017cej 0,3 ha powoduje, \u017ce UKUR nie ma wobec takiej nieruchomo\u015bci w og\u00f3le zastosowania. Nie trzeba uzyskiwa\u0107 zgody na zbycie ani nabycie takiej nieruchomo\u015bci rolnej przez nierolnika. KOWR sta\u0142 na odmiennym stanowisku i uwa\u017ca\u0142, \u017ce UKUR ma nadal zastosowanie do nieruchomo\u015bci, kt\u00f3ra […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","footnotes":""},"categories":[11,19],"tags":[],"class_list":["post-4770","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-orzecznictwo","category-ukur"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/test.ukur.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4770","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/test.ukur.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/test.ukur.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/test.ukur.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/test.ukur.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4770"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/test.ukur.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4770\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5251,"href":"https:\/\/test.ukur.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4770\/revisions\/5251"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/test.ukur.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4770"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/test.ukur.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4770"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/test.ukur.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4770"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\u200eSSN Jacek Wid\u0142o
\u200eSSN Kamil Zaradkiewicz<\/p>\n\n\n\n
\u200ew sprawie z wniosku T. T.
\u200ez udzia\u0142em E. T.
\u200eo od\u0142\u0105czenie cz\u0119\u015bci nieruchomo\u015bci z Kw nr [\u2026], za\u0142o\u017cenie nowej ksi\u0119gi wieczystej i wpis prawa w\u0142asno\u015bci,
\u200ena skutek przedstawienia przez S\u0105d Okr\u0119gowy w Sieradzu
\u200epostanowieniem z 11 kwietnia 2022 r., I Ca 69\/22, I Ca 70\/22,
\u200ezagadnienia prawnego:<\/p>\n\n\n\n
\u200eart. 2b ust. 1 i 2 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kszta\u0142towaniu ustroju rolnego (Dz.U.2022.461 t.j.), stanowi\u0105cej dzia\u0142k\u0119 o powierzchni mniejszej ni\u017c 0,3 ha stosuje si\u0119 wy\u0142\u0105czenie przedmiotowe zawarte
\u200ew art. 1a pkt. 1b. ustawy, czy te\u017c przes\u0105dzaj\u0105ce znaczenie w tym zakresie ma powierzchnia nieruchomo\u015bci przed podzia\u0142em?\u201d<\/p>\n\n\n\n